Türkiye'de seçmen olmak için başvuru yapılmıyor. Seçmen kütüğü, adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi bilgileri esas alınarak Yüksek Seçim Kurulu tarafından her yıl yeniden düzenleniyor. Yani senin yapman gereken tek şey kaydını kontrol etmek ve adresini güncel tutmak.

e-Devlet üzerinde Yüksek Seçim Kurulu'nun “Yurt İçi Seçmen Kaydı Sorgulama” hizmeti bulunuyor. Hizmet, yurt içi seçmen kütüğündeki bilgileri gösteriyor; seçim dönemlerinde oy kullanacağın yer bilgisi YSK tarafından açıklandığında aynı hizmet üzerinden görüntüleniyor. Giriş için e-Devlet şifresi, elektronik imza, mobil imza, T.C. kimlik kartı ya da internet bankacılığı kullanılabiliyor.

Kayıtlı adresinde. Sandık seçmen listeleri seçmen kütüğünden çıkarılıyor ve kanun net: sandık seçmen listesinde yazılı olmayan seçmen oy veremiyor. Kütük de adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinden oluştuğu için, adresini güncellemediysen eski adresine bağlı sandıkta kayıtlı olursun — yeni oturduğun yerde oy kullanamazsın.

Adres bildirimi taşınmadan itibaren 20 iş günü içinde yapılması zorunlu. Bildirim nüfus müdürlüğüne ya da dış temsilciliğe yapılıyor; hizmet alımı başvurusu sırasında Bakanlıkça belirlenen adrese dayalı hizmet sunan kuruluşlara da adres değişikliği beyanında bulunulabiliyor. Beyanda kişinin yazılı beyanı esas alınıyor.

Kaydındaki hatayı düzeltmenin yolu askı dönemi. Muhtarlık bölgesi askı listesi seçim dönemlerinde muhtarlıklarda askıya çıkarılıyor ve iki hafta süreyle askıda kalıyor. Listeler mahalle veya köylerde halkın kolaylıkla görüp okuyabileceği yerlere asılıyor; asılma tarih ve yerleri mahalli gazetelerle ve alışılmış araçlarla ilan ediliyor.

Askı süresi içinde kaydın yanlış ya da eksik olduğunu görürsen ilçe seçim kuruluna başvurabiliyorsun. İlçe seçim kurulu başkanı, askı süresince muhtar ya da ihtiyar heyeti üyelerinden birinin belli saatlerde askı yerinde hazır bulunmasını sağlıyor. Ayrıca muhtarlık bölgesi askı listesi her yıl mart ayında muhtarlıklara gönderiliyor.

Düşmüyorsun. 2022'de eklenen hükümler bunu güvenceye aldı: kütük düzenlemesi nedeniyle seçmen hiçbir şekilde oy kullanma hakkından yoksun bırakılamıyor ve adresi kapanmış olması sebebiyle adres kayıt sisteminde görünmeyenler, NVİ'deki en son geçerli adres kayıt bilgileri kapsamında seçmen kütüğüne kaydediliyor.

Aynı dönemde eklenen bir başka koruma: askı süresi içinde bir seçim çevresinden diğerine yapılan seçmen nakil istemi kabul edilmezse seçmen kaydı dondurulmuyor, bir önce kayıtlı olduğu adreste devam ediyor.

Mahalli idareler genel seçiminde, yerleşim yeri adresine göre oluşturulan ve seçimin başlangıç tarihinden üç ay önceki seçmen kütüğü üzerinden güncelleme işlemleri yapılıyor. Yani muhtarlık ve belediye seçimlerinde adresini son anda değiştirmek işe yaramıyor.

Yurt dışı seçmen kütüğü de aynı mantıkla çalışıyor: seçmen olup yurt dışında bulunan vatandaşların adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi bilgileri esas alınarak YSK'nın belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde oluşturuluyor.