Mirasçılık Belgesi: Noterden mi Mahkemeden mi?

“Veraset ilamı” ifadesi Medeni Kanun’da, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda, Noterlik Kanunu’nda, Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nda ve Tapu Sicili Tüzüğü’nde geçmiyor. Mevzuattaki adı mirasçılık belgesi; ikisi aynı belge.

Kanun ikisini tek cümlede eşit sayıyor: başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge veriliyor. Noterden alınan belge mahkemeden alınandan zayıf değil.

Liste kapalı ve kanunla yönetmelikte birlikte sayılı:

Burada çok yapılan bir kısaltma var. Kanun “vasiyetname varsa noter veremez” demiyor. Söylediği daha kesin bir şey: 2011 değişikliği maddenin yalnızca birinci fıkrasına dokundu. Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa dayanan belge — yani atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı belgesi — ikinci fıkrada ve orada hâlâ tek başına “sulh mahkemesince” yazıyor.

Yasal mirasçılardan herhangi biri tek başına başvurabiliyor; diğer mirasçıların imzası ya da katılımı gerekmiyor. Çıkan belge bütün mirasçıları ve miras paylarını gösterdiği için bir kişinin aldığı belge hepsine yarıyor.

Noterde kimliğin ve murisin T.C. kimlik numarası yeterli. Nüfus kayıtlarını noter elektronik ortamda kendisi çekiyor; ancak buradan sonuç alınamazsa nüfus müdürlüğünden yazıyla istiyor. Mahkemede ise dilekçe ve kimlik yetiyor; kanun araştırmayı hâkime yüklüyor.

Kanunda ne noter ne mahkeme için bir süre var; bu yüzden burada gün sayısı yazmıyoruz. Mahkeme tarafında işi hızlandıran bir kural var: kanun, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verilmesini öngörüyor. Türkiye Noterler Birliği ise kendi portalında noterdeki belgenin sistemde yaklaşık üç dakikada hazırlandığını yazıyor — bu Birliğin kendi ifadesi, mevzuat hükmü değil.

Noter yolunda tek bir rakam yok, çünkü tarife bu işlem için sabit bir ücret koymuyor; kalemleri ayrı ayrı gösteriyor. 2026 yılı için:

Mahkeme yolunda 2026 için başvurma harcı 335,20 TL, maktu karar ve ilam harcı 732,00 TL, ilamın her sayfasının sureti 37,80 TL. Ayrıca gider avansı olarak taraf sayısının beş katı tebligat ücreti ile diğer iş ve işlemler için 530 TL ödeniyor.

e-Devlet’teki hizmetin adı “Veraset İlamı Sorgulama”. Bu hizmet, sulh hukuk mahkemesince daha önce verilmiş ve sistemde kayıtlı olan belgeyi görüntülemeye ve çıktı almaya yarıyor; yeni belge üretmiyor. Yani hiç belgen yoksa e-Devlet’te bulacağın bir şey de yok.

Mirasçılık belgesi kimin mirasçı olduğunu ispatlıyor, mülkiyeti nakletmiyor. Mülkiyet zaten ölümle geçiyor — ama kanun, bu hâllerde malikin tasarruf işlemi yapabilmesini mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıyor. Birden çok mirasçı varsa terekede elbirliği ortaklığı doğuyor ve haklar üzerinde birlikte tasarruf ediliyor.

Noterin verdiği belgeye, menfaati ihlal edilenler tarafından sulh hukuk mahkemesine itiraz edilebiliyor; mahkeme kararının bir örneğini ilgili notere ve Türkiye Noterler Birliği’ne bildiriyor. Mirasçılık belgesinin geçersizliği ise her zaman ileri sürülebiliyor — kanunda bir süre yok.

Yetki konusunda işi kolaylaştıran bir hüküm var: mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesine ilişkin davalarda mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkili.

Noter işleminin toplam tutarını yazamıyoruz; tarife bu işlem için sabit ücret koymuyor ve sayfa sayısı önceden bilinmiyor. Noterde damga vergisi ya da KDV alınıp alınmadığına dair tarihli resmî bir metin bulamadık, o yüzden hiçbir şey söylemiyoruz. Mahkemeden alınmış bir belgenin iptali davasında görevli mahkemeyi doğrudan söyleyen bir madde de yok; genel kuraldan asliye hukuk çıkıyor ve uygulama da bu yönde, ama bunu bir madde numarasıyla gösteremiyoruz. e-Devlet’in giriş sonrası ekranlarını anlatmıyoruz.