Muhtarlık tek bir kanuna değil iki ayrı kanuna dayanır ve görev listeleri farklıdır. Mahalle muhtarı 4541 sayılı Kanuna, köy muhtarı 442 sayılı Köy Kanununa göre görev yapar.

1944 tarihli 4541 sayılı Kanun; muhtarlığın kuruluşunu (bir muhtar ve dört aza ile dört yedek aza), görevlerini, harç düzenini ve denetimini belirler. Kanunun 3. maddesi görevleri madde madde sayar; 4. maddesi ise hangi işin muhtar tarafından tek başına, hangisinin ihtiyar heyeti çoğunluğuyla görüleceğini ayırır.

442 sayılı Köy Kanunu, köy işlerini muhtar ve ihtiyar meclisinin yürüttüğünü söyler ve muhtarın işlerini ikiye ayırır: “Devlet işleri” ve “köy işleri”. Kanun ayrıca muhtara karşı gelenlerin, Devlet memuruna karşı koyan gibi ceza göreceğini de düzenler.

Kimlik Paylaşımı Sistemine bağlı muhtarlıklar yerleşim yeri belgesi gibi nüfus belgelerini sistemden üretebilir. Buna karşılık adres bildiriminde muhtarın rolü daraldı: kanun, muhtarların yalnızca bildirim yapamayacak durumdaki kimsesizler adına bildirim yapmasını öngörüyor.

4541 sayılı Kanun m.20: muhtarlık hizmetleri karşılığında iş sahiplerinden harç alınır ve alınan harç miktarı evrak üzerinde gösterilir. Hangi işten ne kadar harç alınacağı her mali yıl başında il idare kurullarınca kararlaştırılır; bu yüzden tutar ilden ile değişir. Yoksullukları muhtar tarafından kabul edilenlerden harç alınmaz.

Muhtarın görevini kötüye kullandığını düşünüyorsan denetim mercii mülki idaredir: vali veya kaymakam. Her iki kanun da görevden uzaklaştırma usulünü düzenler.